Bezrobotny podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, a nie jako członek rodziny osoby ubezpieczonej z tytułu wykonywania pracy. To urząd pracy odprowadza do NFZ składkę zdrowotną. W marcu 2011 r. zostały pracownik uzyskał status bezrobotnego. Jego małżonka jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nie może ona jednakże zgłosić męża do Narodowego Funduszu Zdrowia jako członka rodziny. Małżonek podlega bowiem obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako bezrobotny i w konsekwencji powinien zostać zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez urząd pracy. Ten bowiem posiada taki obowiązek. Status członka rodziny osoby opłacającej składkę na ubezpieczenie zdrowotne
1 nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia do NFZ bezrobotnych niepodlegających ubezpieczeniu z innego tytułu. Oznacza to, że w sytuacji gdy konkretny bezrobotny jest członkiem rodziny osoby ubezpieczonej (np. małżonkiem pracownika, zleceniobiorcy czy osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą), to podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako bezrobotny, a nie jako członek rodziny osoby ubezpieczonej. Co żeby się stało, gdyby zatrzymać się na chwilę i dłużej zastanowić nad tym czego właściwie obywatele oczekują, czy system może być skuteczny, jak to należy mierzyć i dopiero wtedy - jak to należy osiągnąć za radą systemu publicznego i systemu prywatnego. Ochrona ubezpieczeniowa mając na uwadze na znaczenie zdrowia powinna dotyczyć wszystkich obywateli. Natomiast jej zasięg w wypadku ubezpieczenia na wypadek choroby różni się w ogromnym stopniu w wypadku rozwiązań publicznych i osobistych. W rozwiązaniach publicznych (tworzonych z inicjatywy państwa) priorytetem jest powszechny dostęp do takiej ochrony. W zasadzie niełatwo tutaj mówić o wyłączeniu jakiejkolwiek grupy społecznej albo zawodowej. Selektywne stosowanie ubezpieczeń, np. według cenzusu majątkowego, można stosować w wypadku zapewnienia innego sposobu finansowania, choć powoduje to problemy społeczne powiązane z równością obywateli, możliwością stygmatyzacji oraz sytuacje, w których lepsza opieka może być oferowana tym którzy więcej płacą. Natomiast bezwzględne stosowanie zasady powszechności powoduje wiele problemów związanych z wymogiem opłacania składek takich jak zobowiązanie wysokości składek, ochrona ubezpieczeniowa w sytuacji nieopłacenia składki itp. Współpłacenie, ograniczające etap kompensaty, wykorzystuje się w wielu sytuacjach w szczególności w indywidualnych ubezpieczeniach na wypadek choroby, w mniejszym zaś stopniu w rozwiązaniach publicznych. Istotne jest tutaj dokonanie rozróżnienia, ponieważ zupełnie inny skutek posiada wprowadzenie współpłacenia w przypadku niektórych powszechnych świadczeń medycznych, a zupełnie inne współfinansowanie drogich operacji. Etap kompensaty straty jest równie istotny w ubezpieczeniach publicznych, co indywidualnych. W przypadku ubezpieczenia na wypadek choroby, ocena skuteczności, oprócz przedtem wymienionych kryteriów skuteczności, powinna uwzględnić dostępność, w szczególności w sytuacjach zagrożenia życia. Każda instytucja posiada wtedy obowiązek udzielenia pomocy, dlatego nie można uzależniać podjęcia leczenia od opłacenia składki, egzystencji ochrony ubezpieczeniowej itp. Stwarzać to może istotne problemy w ewentualnym odzyskiwaniu poniesionych cen i negatywnie wpływać na funkcjonalność stosowania metody ubezpieczenia. Skuteczność stosowania publicznego ubezpieczenia na wypadek choroby, w wypadku braku odpowiednich danych do przeprowadzenia symulacji, ma możliwość być oceniona na bazie formalnych kryteriów skuteczności i funkcjonalności. Kluczowy zarzut, jaki można tutaj podnieść, to niespełnienie kryterium powszechności w stopniu zadawalającym - czyli brak pełnej powszechności. W odniesieniu do polskich warunków krytycznie należy skalkulować adekwatność, która jest osiągnięta co najwyżej na poziomie minimum. Przy analizowaniu funkcjonalności istotny problem stanowią: hazard moralny (wskaźnik szkodowości), wysokie koszty administracyjne (wskaźnik sprawności) , a oprócz tego relatywnie duża redystrybucja (przy założeniu egzystencji składki, której wysokość jest uzależniona od pensji). Pierwsze publiczne ubezpieczenie na wypadek choroby powstało w Niemczech pod koniec XIX w., jako jeden z elementów reformy społecznej. Jednakże zmiany nadziei społecznych co do zakresu dostępności opieki zdrowotnej sprawiają, że stosowanie metody ubezpieczenia w systemie ochrony zdrowia prowadzi do licznych odstępstw i niekonsekwencji.